Ngành giao vận đang đứng trước một sự thay đổi lớn khi nhu cầu giao hàng ngày càng tăng, đặc biệt tại các đô thị. Cùng với đó, yêu cầu về giảm phát thải và tối ưu chi phí đang khiến xe điện ngày càng được quan tâm như một phương án thay thế cho phương tiện sử dụng nhiên liệu truyền thống.
Nhưng liệu xe điện có thực sự trở thành tương lai của ngành giao vận, hay đây chỉ là một xu hướng nhất thời?
Câu trả lời có lẽ không nằm ở việc xe điện có thể thay thế hoàn toàn xe xăng hay không, mà nằm ở khả năng xe điện đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của hoạt động giao vận.
Giao vận đang thay đổi và phương tiện cũng phải thay đổi
Trong những năm qua, thương mại điện tử phát triển kéo theo nhu cầu giao nhận ngày càng lớn. Đặc biệt với giao hàng chặng cuối, số lượng chuyến đi trong ngày cao, phạm vi hoạt động chủ yếu trong đô thị và phương tiện thường xuyên phải di chuyển giữa nhiều điểm.
Khi quy mô giao vận tăng lên, những vấn đề như chi phí nhiên liệu, bảo dưỡng phương tiện và tác động môi trường cũng được chú ý nhiều hơn.
Đây là khoảng trống mà xe điện có thể đáp ứng.
Thay vì sử dụng nhiên liệu hóa thạch, xe điện sử dụng năng lượng điện và có cấu tạo truyền động đơn giản hơn. Với những phương tiện được khai thác thường xuyên, sự khác biệt về chi phí vận hành có thể trở nên đáng kể trong quá trình sử dụng.
Xe điện có những lợi thế phù hợp với giao vận
Không phải ngẫu nhiên xe điện ngày càng xuất hiện trong các hoạt động giao nhận.
Thứ nhất, chi phí năng lượng có khả năng tối ưu hơn. Khi xe được sử dụng với tần suất cao, việc giảm chi phí năng lượng trên từng kilomet có thể mang lại lợi ích rõ rệt cho tài xế cũng như doanh nghiệp.
Thứ hai, xe điện phù hợp với môi trường đô thị. Hoạt động êm và không phát thải trực tiếp trong quá trình vận hành, xe điện có thể đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển trong khu vực đông dân cư.
Thứ ba, xe điện mở ra cơ hội xây dựng mô hình vận tải xanh. Khi các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến mục tiêu giảm phát thải, việc điện hóa phương tiện có thể trở thành một phần trong chiến lược phát triển bền vững.
Những lợi thế này cho thấy xe điện có cơ sở để trở thành một phương tiện quan trọng trong giao vận tương lai.
Nhưng xe điện vẫn còn những bài toán cần giải quyết
Nếu chỉ nhìn vào những ưu điểm trên, rất dễ đi đến kết luận rằng xe điện sẽ nhanh chóng thay thế xe xăng.
Thực tế phức tạp hơn.
Giao vận là lĩnh vực đòi hỏi phương tiện hoạt động với tần suất cao. Vì vậy, những vấn đề liên quan đến pin, phạm vi di chuyển, thời gian nạp năng lượng và hạ tầng vẫn là những yếu tố cần tiếp tục được giải quyết.
Một chiếc xe điện phù hợp với nhu cầu cá nhân chưa chắc đã phù hợp với giao hàng chuyên nghiệp. Tương tự, một hệ thống xe điện muốn ứng dụng ở quy mô lớn cũng cần có hạ tầng năng lượng đủ thuận tiện để đáp ứng nhu cầu của người sử dụng.
Điều này cho thấy tương lai của xe điện trong giao vận không chỉ phụ thuộc vào việc sản xuất ra những chiếc xe tốt hơn.
Hạ tầng sẽ quyết định khả năng mở rộng của xe điện
Để xe điện thực sự trở thành phương tiện phổ biến trong giao vận, hạ tầng năng lượng cần phát triển song song với phương tiện.
Nếu người sử dụng phải phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian sạc, việc khai thác xe với cường độ cao có thể gặp nhiều hạn chế. Trong khi đó, các mô hình như đổi pin mở ra một hướng tiếp cận khác.
Thay vì chờ pin được nạp đầy, tài xế có thể đổi sang pin đã được nạp năng lượng tại trạm và tiếp tục di chuyển. Khi được kết hợp với mạng lưới trạm đủ rộng và nền tảng công nghệ hỗ trợ, mô hình này có thể giúp việc sử dụng xe điện trở nên linh hoạt hơn đối với những nhu cầu vận hành thường xuyên.
Như vậy, tương lai của xe điện không chỉ nằm ở chiếc xe, mà còn nằm ở hệ sinh thái phía sau chiếc xe.
Tương lai có thể không phải là “xe điện thay thế xe xăng”
Thay vì đặt câu hỏi khi nào xe điện thay thế hoàn toàn xe xăng, một cách nhìn thực tế hơn là: xe điện sẽ chiếm lĩnh những nhóm nhu cầu mà nó có lợi thế.
Trong giao vận đô thị, nơi phương tiện di chuyển thường xuyên, quãng đường có thể dự đoán tương đối rõ và nhu cầu vận hành xanh ngày càng tăng, xe điện có nhiều điều kiện để phát triển.
Khi công nghệ pin tiếp tục tiến bộ, hạ tầng năng lượng mở rộng và các giải pháp quản lý phương tiện ngày càng hoàn thiện, phạm vi ứng dụng của xe điện cũng sẽ tiếp tục được mở rộng.
Vì vậy, xe điện có thể chưa phải câu trả lời duy nhất cho toàn bộ ngành giao vận, nhưng tiềm năng trở thành một phần quan trọng của ngành giao vận trong tương lai là rất rõ ràng.
Selex – Xây dựng hệ sinh thái cho giao vận bằng xe điện
Tại Việt Nam, Selex phát triển xe điện theo hướng không chỉ tập trung vào phương tiện mà xây dựng một hệ sinh thái gồm xe – pin – trạm đổi pin – công nghệ.
Trong đó, Selex Camel được phát triển hướng tới nhu cầu giao hàng và vận chuyển hàng hóa trong đô thị. Xe có tải trọng lên đến 225 kg, đáp ứng nhu cầu chở hàng trong nhiều hoạt động giao nhận.
Điểm khác biệt của Selex nằm ở hệ thống trạm đổi pin, giúp người dùng không phải phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian sạc. Với thời gian đổi pin khoảng 2 phút, tài xế có thể nhanh chóng tiếp tục hành trình sau khi thay pin.
Bên cạnh đó, nền tảng công nghệ của Selex hỗ trợ kết nối người dùng với hệ thống trạm, tạo nên một mô hình vận hành xoay quanh phương tiện và năng lượng.
Đây cũng là cách Selex tiếp cận tương lai của giao vận: không chỉ đưa xe điện vào thay thế xe xăng, mà xây dựng một hệ sinh thái đủ thuận tiện để xe điện có thể được khai thác hiệu quả trong thực tế.
Xe điện – tương lai đang được xây dựng từ hôm nay
Tương lai của ngành giao vận sẽ không được quyết định chỉ bởi một loại phương tiện. Nó sẽ được hình thành từ sự thay đổi đồng thời của công nghệ, hạ tầng, nhu cầu thị trường và cách doanh nghiệp tổ chức vận hành.
Trong quá trình đó, xe điện đang có những lợi thế rõ ràng để trở thành một phần quan trọng của giao vận, đặc biệt trong các hoạt động giao hàng và vận chuyển đô thị.
Và khi xe điện được kết hợp cùng hệ thống pin, hạ tầng đổi pin và công nghệ quản lý phù hợp, câu chuyện không còn chỉ là “một chiếc xe chạy bằng điện”, mà là một phương thức vận tải mới đang từng bước được hình thành.
