Đóng

GÓC NHÌN TOÀN CẢNH VỀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÀ “NHỮNG ẢO TƯỞNG XANH”

Khi thế giới đối mặt với tình trạng biến đổi khí hậu, các chuyên gia môi trường đề cập rất nhiều đến các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời. Tuy nhiên, có những sự thật nào đằng sau năng lượng xanh và chúng có hoàn toàn “sạch”?

Năng lượng truyền thống là “tội đồ” gây ô nhiễm

Trong hơn một 100 năm qua, nhu cầu năng lượng của loài người được đáp ứng chủ yếu bằng các nguồn năng lượng truyền thống như hóa thạch và hạt nhân. Trong đó, than đá bị coi là “tội đồ” số một gây tàn phá môi trường vì là nguồn phát thải khí nhà kính carbon dioxide (CO2) lớn nhất. Than đá cũng gây ô nhiễm không khí và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. 

Một xe xúc than đang hoạt động tại bãi than tại một cảng ở Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc

Một xe xúc than đang hoạt động tại bãi than tại một cảng ở Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc

Một nguồn năng lượng truyền thống khác nữa là uranium, nhưng cũng không tốt hơn than đá vì quá nguy hiểm. Mặc dù tai nạn trong điện hạt nhân ít xảy ra, song nếu có, sẽ gây tổn thất khủng khiếp hơn nhiều và được tính theo cấp lũy thừa. Cùng với đó, việc lưu chứa chất thải phóng xạ của nhà máy điện hạt nhân vừa tốn kém, vừa đầy rẫy những bất trắc. 

Khi các nguồn nhiên liệu hóa thạch như than đá dầu mỏ ngày càng trở nên cạn kiệt và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, năng lượng tái tạo đang được xem là giải pháp và xu hướng tất yếu của ngành năng lượng hiện nay trên thế giới. 

Năng lượng tái tạo thúc đẩy nền kinh tế xanh

Năng lượng tái tạo, hay còn được gọi là năng lượng sạch hoặc năng lượng xanh, là loại năng lượng được tạo nên từ các nguồn tự nhiên như ánh sáng mặt trời, gió, mưa, thủy triều, sóng và địa nhiệt. Phát triển nguồn năng lượng xanh đang dần chiếm vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế bền vững ở các nước, do lợi ích to lớn trong việc tận dụng tối đa nguồn thiên nhiên vô tận, cũng như góp phần giảm tác động của hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu gây ra. 

Các turbine điện gió được xây dựng ở gần Honrrubia, miền trung Tây Ban Nha

Các turbine điện gió được xây dựng ở gần Honrrubia, miền trung Tây Ban Nha

Với sự phát triển của khoa học công nghệ hiện đại, năng lượng xanh có thể thay thế được các loại năng lượng sản xuất từ các nhiên liệu hóa thạch, nhất là trong các lĩnh vực trọng điểm như điện, sưởi ấm, nước, nhiên liệu cho xe có động cơ,… Theo nghiên cứu của cơ quan năng lượng quốc tến (IEA), đến năm 2025, năng lượng tái tạo sẽ trở thành nguồn sản xuất điện chính, cung cấp một phần ba lượng điện trên thế giới, ước tính, công suất điện gió và quang điện sẽ vượt công suất của khí đốt vào năm 2023 và than đá vào năm 2024.

Năng lượng tái tạo có thực sự bền vững?

Khi cả thế giới chạy đua theo hướng chuyển đổi năng lượng sạch, khắp nơi quay lưng lại với nhiên liệu hóa thạch, hãy cùng điểm mặt một số công nghệ năng lượng tái tạo chủ chốt và xem xét liệu chúng có thực sự bền vững hay không.

Năng lượng sạch của gió và ánh nắng mặt trời đều nhiều và rẻ, nhưng quá trình chuyển đổi chúng thành điện lại rất khó khăn và tốn kém. Năng lượng của nắng và gió phân tán ra khắp bề mặt Trái Đất, công đoạn thu lượm số năng lượng này đòi hỏi rất nhiều diện tích và vật liệu để lắp đặt thêm nhiều tấm pin năng lượng mặt trời và tuabin gió. Thực tế cho thấy các nhà máy điện gió và điện mặt trời thường tạo ra quá nhiều năng lượng vào những ngày nắng to, gió lớn và quá ít năng lượng vào ban đêm hay khi trời mưa, lặng gió. Con người cần một quả pin hoặc chiếc bình ắc quy khổng lồ để tích trữ phần điện khi dư thừa để dùng cho lúc thiếu hụt. 

Nhà máy điện mặt trời lớn nhất thế giới Ivanpah ở California

Nhà máy điện mặt trời lớn nhất thế giới Ivanpah ở California

Qua nhiều năm dày công nghiên cứu và phát triển, hiện nay thế giới vẫn chưa có hệ thống pin hay ắc quy nào đáp ứng được yêu cầu. Bằng chứng là trên thế giới hiện nay không có lưới điện nào sử dụng năng lượng gió và mặt trời 100%, tất cả đều cần sự hỗ trợ của các nguồn điện khác như hạt nhân hay năng lượng hóa thạch. Tại Việt Nam, một số tỉnh thuộc miền Trung, miền Nam có tiềm năng lớn về bức xạ nhiệt nên đã thu hút các chủ đầu tư phát triển năng lượng tái tạo điện mặt trời với số lượng dự án lớn. Tuy nhiên, lưới điện trung, hạ áp ở nhiều khu vực đang bị quá tải, không đủ khả năng tiếp nhận công suất.

Năng lượng tái tạo không thật sự “xanh”

Để xây dựng các cơ sở sản xuất năng lượng xanh như điện gió hay điện mặt trời, con người phải dọn sạch cả một khu vực rộng lớn, cây cối bị cắt trụi hoàn toàn. Một nhà máy điện mặt trời nằm giữa sa mạc như Ivanpah (California) cũng phá hoại môi trường sống của hàng nghìn loài vật như rùa, rắn, chuột,… Mỗi năm, nhiệt lượng cực cao mà các tấm năng lượng mặt trời ở Ivanpah tạo ra đã khiến cho hàng nghìn con chim bốc cháy giữa không trung.

Một câu hỏi nữa cũng chưa có lời giải về năng lượng tái tạo từ gió và mặt trời là: Sau khi kết thúc vòng đời, các tấm năng lượng mặt trời và cánh quạt tuabin phải được xử lý ra sao để thân thiện với môi trường? Những sản phẩm này rất khó để tái chế và đang bị vứt ra bãi rác – nơi nhiều chất độc hại có thể phát tán ra môi trường.

Tấm năng lượng mặt trời đã qua sử dụng cùng với cánh quạt tuabin gió sắp bị chôn lấp

Tấm năng lượng mặt trời đã qua sử dụng cùng với cánh quạt tuabin gió sắp bị chôn lấp

Hiện nay chỉ có các nhà máy điện hạt nhân là kiểm soát 100% chất thải từ quá trình phát điện. Các thanh nhiên liệu hạt nhân sau khi sử dụng xong sẽ được đưa vào những khu xử lý chuyên biệt với quy trình bảo vệ nghiêm ngặt, đảm bảo không phát tán ra môi trường như nhiệt điện hay điện gió, điện mặt trời.

Hãy thay đổi hành vi nếu thật sự quan tâm đến môi trường

Việc con người đặt quá nhiều kỳ vọng vào năng lượng tái tạo chỉ là cách bao biện để tiếp tục duy trì hành vi lãng phí năng lượng. Nếu thực sự quan tâm đến môi trường, chúng ta phải cắt giảm hoạt động tiêu dùng. Đó mới thực là giải pháp khả thi duy nhất giúp nhân loại thoát khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng về lâu dài.

Tiết kiệm năng lượng cho cuộc sống xanh

Tiết kiệm năng lượng cho cuộc sống xanh

Cho tới nay, rõ ràng khủng hoảng năng lượng không phải vì thiếu năng lượng, mà vì mức độ tiêu thụ năng lượng quá “hào phóng” của con người. Theo đó, tất cả mọi người đều có thể chung tay giải quyết vấn đề bằng cách tự giảm bớt. Thêm vào đó, chính phủ các nước cũng cần có chính sách khuyến khích người dân và các doanh nghiệp giảm tiêu thụ năng lượng.